Bài 1.
a, Các từ in đậm trong những đoạn thơ sau từ nào được dùng theo nghĩa gốc, từ nào được dùng theo nghĩa chuyển? Cho biết phương thức chuyển nghĩa của các trường hợp chuyển nghĩa đã tìm được.
- Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.
(Chính Hữu, Đồng chí)
- Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
(Nguyễn Duy, Ánh trăng)
b,
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.
(Nguyễn Khoa Điềm, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ)
Trong hai câu thơ trên, từ “mặt trời” nào được dùng theo nghĩa gốc, từ nào dùng theo nghĩa chuyển? Chuyển nghĩa như vậy có tác dụng gì? Có thể coi đây là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát triển thành từ nhiều nghĩa được không? Vì sao?