-Thời lý ( 1010-1225)
1.Các tác phẩm văn học:
Nam Quốc sơn hà (Lý Thường Kiệt)
2.Các tác phẩm sử học:
Đại Việt sử kí toàn thư.
3. Về kiến trúc:
-Kiến trúc cung đình:
+ Kim thành Thăng Long
+ Cung điện Thiên Trường
+ Khu lăng mộ Trần Thủ Độ (Thái Bình)
+ Khu lăng mộ An Sinh (Quảng Ninh)
- Kiến trúc Phật giáo
+ Các chùa ở núi Yên Tử (Quảng Ninh)
+ Chùa Bối Khê (Hà Tây)
+ Tháp chùa Phổ Minh (Nam Định)
+ Tháp Bình Sơn (Vĩnh Phúc),..
Điêu khắc:
+ Tượng Hổ (lăng Trần Thủ Độ)
+ Tượng Trâu, Ngựa (lăng Trần Hiến Tông),...
4. Về khoa học-kĩ thuật
-Bộ Đại Việt sử kí của Lê Văn Hưu:Gồm 30 quyển , là bộ chính sử đầu tiên có giá trị
của nước ta
- Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo:đánh dấu bước phát triển về lí luận quân sự
của Đại Việt
- Thầy thuốc Tuệ Tĩnh: là người thầy thuốc nổi tiếng
- Đặng Lộ, Trần Nguyên Đán: Đặng Lộ là nhà thiên văn học đầu tiên của Việt Nam
.Trần Nguyên Đán là tôn thất nhà Trần, dòng dõi Chiêu Minh vương Trần Quang
Khải. Làm quan tới. Tư đồ dưới thời các vua Trần Nghệ Tông, Trần Duệ Tông và
Trần Phế Đế, tước Chương Túc quốc thượng hầu. Nguyên Đán là người hiền từ,
nho nhã, có phong cách của bậc quân tử thời xưa.
-Hồ Nguyên Trừng và các thợ giỏi : Đã chế tạo được súng thần cơ và đóng các loại thuyền lớn , có hiệu quả cao trong chiến đấu.
Thời Trần (1226 - 1400):
1.Các tác phẩm văn học:
Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn), Tụng giá hoàn kinh sư (Trần Quang Khải) , Phú sông Bạch Đằng (Trương Hán Siêu).
2.Các tác phẩm sử học:
Bộ Đại Việt sử kí gồm 30 quyển (Lê Văn Hưu).
3. Về kiến trúc:
a. kiến trúc :
- Xây dựng nhiều công trình kiến trúc mới : Chùa Phổ Minh ( Nam Định ); thành Tây Đô ( Thanh Hóa )
b. Điêu khắc :
-Lăng mộ vua và các quý tộc có nhiều tượng hổ , sư tử , chó và các quan hầu bằng đá .hình rồng khắc trên đá trau chuốt , có sừng uy nghiêm .
4. Về khoa học-kĩ thuật:
-Lịch sử : Bộ Đại Việt sử kí của Lê Văn Hưu .
- Quân sự : tác phẩm Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo.
- Y học :Tuệ Tĩnh nghiên cứu cây thuốc nam để chữa bệnh trong nhân dân .
-Thiên văn học : nhà thiên văn nổi tiếng Đặng Lộ , Trần Nguyên Đán .
- Sử học : Lê Văn Hưu biên soạn bộ Đại Việt sử kí gồm 30 quyển .
-Quân sự : Binh thư yếu lược của Trần Hưng Đạo.
-Y học : Tuệ Tĩnh .
-Thiên văn học : Đặng Lộ , Trần Nguyên Đán.
-Kĩ thuật : Hồ Nguyên Trừng và các thợ thủ công giỏi chế tạo được súng thần cơ và thuyền lớn .
Thời Lê sơ (1428 - 1527):
1.Các tác phẩm văn học:
- Văn học chữ Hán: Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo,…
- Văn học chữ Nôm: Quốc âm thi tập, Hồng Đức quốc âm thi tập,…
2.Các tác phẩm sử học:
-Có nhiều tác phẩm như:Đại Việt sử kí(10 quyển), Đại Việt sử kí toàn thư(15 quyển), Lam Sơn thực lục,Việt giám thông khảo tổng luận, Hoàng triều quan chế,…
3.Về kiến trúc- điêu khắc:
-Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Lê sơ biểu hiện rõ rệt và đặc sắc ở các công trình lăng
tẩm ( điện Kính Thiên, điện Cần Chánh, điện Vạn Thọ tại Đông Đô (Hà Nội) ), cung điện tại Lam
Kinh (Thanh Hoá).
4. Về giáo dục và khoa cử:
Giáo dục và khoa cử
- Vua Lê Thái Tổ cho dựng lại Quốc tử giám ờ kinh đô Thăng Long. Ở các đạo, phủ đều có trường công, hằng năm mở khoa thi để tuyển chọn quan lại. Đa số dân đều có thể đi học, trừ kẻ phạm tội và làm nghề ca hát. Nội dung học tập, thi cử là các sách của đạo Nho. Nho giáo chiếm địa vị độc tôn. Phật giáo, Đạo giáo bị hạn chế.
- Thời Lê sơ (1428 - 1527) tổ chức được 26 khoa thi, lấy đỗ 989 tiến sĩ và 20 trạng nguyên.
* Văn học, khoa học, nghệ thuật
- Văn học chữ Hán tiếp tục chiếm ưu thế, văn học chữ Nôm giữ vị trí quan trọng. Văn thơ thời Lê sơ có nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh thần bất khuất của dân tộc.
- Sử học có tác phẩm Đại Việt sử kí toàn thư, Đại Việt sử kí, Lam Sơn thực lục...
- Địa lí có tác phẩm Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí, An Nam hình thăng đồ.
- Y học có Bản thảo thực vật toát yếu.
- Toán học có Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp.
- Nghệ thuật sân khấu ca múa nhạc, chèo, tuồng... đều phát triển.
- Điêu khắc có phong cách khối đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện.
Một số danh nhân văn hoá xuất sắc của dân tộc như Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông.
Chúc bạn học tốt! ^^
