Sống theo đạo lí là một truyền thống tốt đẹp của nhân dân Việt Nam xưa nay. Trong đó, lòng biết ơn là một đạo lí sống luôn luôn được đề cao. Hai câu tục ngữ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” và “Uống nước nhớ nguồn” chính là những lời tâm niệm thiêng liên của con người Việt Nam về tình nghĩa ở đời.
Nghĩa đen: “Quả” là trái cây. Được ăn quả cây chín, ngon ngọt là một sự hưởng thụ sung sướng, phải biết nhớ ơn nguời trồng cây.
Nghĩa bóng: « Quả » là thành quả lao động. Mọi giá trị- vật chất và tinh thần- đều phải từ lao động mà có.Được hưởng thụ thành quả lao động phải biết nhớ ơn những người đã có công tạo dựng nên.
Nghĩa đen: Uống ngụm nước mát thì phải biết nước ấy từ đâu mà có. « Nguồn » là nơi bắt đầu của dòng nước.
b) Nghĩa bóng: Được hưởng thụ một thành quả nào phải biết thành quả ấy từ đâu mà có. « Nguồn » là nguồn gốc, là cội nguồn. Câu tục ngữ không chỉ nhắn nhủ một bài học về lòng biết ơn, mà còn gợi lên tình cảm cội nguồn sâu xa và thiêng liêng trong tâm linh người Việt.
B. Chứng minh: Nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay luôn sống theo đạo lí “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” , “Uống nước nhớ nguồn”.
– Cúng giỗ tổ tiên, ông bà, cha mẹ là tập tục cổ truyền tốt đẹp và thiên liêng của người Việt. Đây là ngày con cháu tập hợp lại, thắp nén hương thơm lên bàn thờ để tỏ bày lòng thành kính biết ơn những người đã có công sinh thành ra mình, tạo dựng nên gia đình, dòng họ mình.
– Nhiều gia đình còn tổ chức lễ chúc thọ ông bà, cha mẹ, cầu mong cho ông bà cha, mẹ sống lâu để con cháu được phụng dưỡng. Việc làm ấy không chỉ thể hiện tình cảm của gia đình, mà sâu xa hơn, còn bao hàm lòng biết ơn và niềm mong muốn báo đáp công ơn.
– Truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ lưu truyền qua ngàn đời, nhắc nhở mọi người luôn nhớ đến nguồn cội.
– Ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm, cả dân tộc thành kính hướng về Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, những người đã có công dựng nước.
– Nhớ ơn, phải biết đền đáp công ơn. Bác Hồ đã dạy: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
– Các bậc anh hùng có công với đất nước luôn sống trong lòng dân tộc.
+ Các truyện AN Dương Vương, Thánh Gióng, Sơn Tinh, Thủy Tinh đều nhằm ca ngợi những người anh hùng có công trong việc dựng nước và giữ nước.
+ Nhân dân ngày nay nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ, thể hiện bằng những việc làm có ý nghĩa thiêng liêng và thiết thực: xây đài tưởng niệm, dựng “nhà tình thương”, phong trào “đền ơn đáp nghĩa” phát triển trên khắp cả nước.
– Trong cuộc sống hôm nay, có nhiều ngày lễ có ý nghĩa sâu sắc: ngày Thương binh liệt sĩ để tưởng nhớ đến những người đã hi sinh xương máu trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập tự do cho dân tộc; ngày Nhà giáo Việt Nam để bày tỏ lòng biết ơn những người thầy giáo, cô giáo đã tận tâm dạy dỗ bao thế hệ; ngày Thầy thuốc Việt Nam để nhớ ơn những bậc “lương ý như từ mẫu” đã không ngại vất vả để giành lại bao nhiêu sinh mạng trong vòng đe doạn của bệnh tật và cái chết; ngoài ra còn có nhiều lễ kỉ niệm như ngày giải phóng Việt Nam, ngày phụ nữ, ngày thành lập quân đội nhân dân…
Lòng biết ơn và thủy chung với cội nguồn là một đạo lí xuyên suốt trong đời sống của con người Việt Nam.
Đạo lí “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Uống nước nhớ nguồn” đã trở thành một cách sống, một nếp sống quen thuộc mang đậm bản sắc dân tộc. Mỗi người Việt Nam đều có quyền tự hào về truyền thống ấy và phải biết sống xứng đáng với truyền thống.
