“Bàn luận về phép học” là phần trích bài tấu của Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung trình bày về mục đích của việc học.
Muốn học tốt phải có phương pháp, học cho rộng nhưng phải nắm cho gọn. Đặc biệt muốn học tốt thì phải đi đôi với hành.
Thân bài:
1. Nội dung phép học.
Lúc đầu học để bồi lấy gốc, sau học đến tứ thư, ngũ kinh, chư sử là những kiến thức cơ bản mở đầu cho quá trình học tập lâu dài.
Học rộng để mở mang kiến thức, sau đó tóm lược lại cho gọn lấy những điều học được áp dụng vào thực tế.
Có như vậy thì nhân tài mới lập được công, nhà nước nhờ thế mà vững yên. Đó mới thực là cái đạo học có quan hệ tới lòng người, mang lợi ích thiết thực cho dân, cho nước.
2. Giải thích
Trong phép học Nguyễn Thiếp đưa ra, có nêu lên mối quan hệ chặt chẽ giữa học và hành. Thế nào là học và hành?
Học: là tiếp thu tri thức của nhân loại thông qua hoạt động học tập ở nhà trường hoặc qua sách vở.
Hành: là vận dụng những gì đã học được vào thực tiễn đời sống.
Tại sao học phải đi đôi với hành? Vì:
Mục đích của việc học là để không ngừng nâng cao trình độ hiểu biết, nhằm phục vụ công việc hiệu quả cao hơn, tốt hơn. (Học để hành).
Vì vậy học mà không hành (chỉ nắm lí thuyết mà không vận dụng lí thuyết đó vào đời sống) thì việc học trở thành vô ích, vì mất thời gian, tiền của, công sức mà không mang lại lợi ích thiết thực, cụ thể nào.
Hành mà không học thì hành không trôi chảy
Nếu chỉ làm việc (hành) theo thói quen và kinh nghiệm, không có lý thuyết (học) soi sáng thì công việc sẽ tiến triển chậm chạp, hiệu quả thấp. Đối với những công việc đòi hỏi phải có những có những hiểu biết về khoa học kĩ thuật mới thực hiện được thì nhất thiết phải học và học không ngừng.
Trong thời đại khoa học kĩ thuật phát triển nhanh chóng như hiện nay, nếu không học ta sẽ không đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
3. Bình luận
Khẳng định ý kiến trên của La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp là đúng đắn, có cơ sở khoa học và thực tiễn.
Cốt lõi trong phương pháp học của Nguyễn Thiếp là học đi đôi với hành. Giữa học và hành có mối quan hệ hết sức chặt chẽ. Học đóng vai trò chỉ đạo, soi sáng cho hành. Hành giúp con người vận dụng, củng cố, bổ sung và hoàn chỉnh lí thuyết đã học vào thực tế.
Kết bài
Học và hành phải đi đôi, ta không nên coi nhẹ mặt nào. Có như vậy thì hiệu quả học tập và lao động sản xuất mới được nâng cao.
Ý kiến của La Sơn Phu Tử tuy đưa ra cách đây đã ba thế kỉ nhưng vẫn đây là kim chỉ nam cho phương pháp giảng dạy và học trong thời đại hiện nay.
