a) Đoạn 1 tả mái tóc của người bà qua mắt nhìn của đứa cháu là một cậu bé. Đoạn này gồm 3 câu:
- Câu 1: giới thiệu bà ngồi cạnh cháu chải tóc.
- Câu 2: tả khái quát mái tóc của bà: đen, dày kì lạ.
- Câu 3: tả độ dày của mái tóc qua cách bà chải, từng động tác một.
Ba câu, ba chi tiết quan hệ chặt chẽ với nhau, những chi tiết sau làm rõ chi tiết trước.
- Đoạn 2 tả giọng nói, đôi mắt và khuôn mặt của bà. Đoạn này có 4 câu:
+ Câu 1: tả đặc điểm chung.
+ Câu 2: tả tác động của giọng nói tới tâm hồn cậu bé.
+ Câu 3: tả sự thay đổi của đôi mắt khi bà mỉm cười và tình cảm ẩn chứa trong đó.
+ Câu 4: tả khuôn mặt của bà.
Các đặc điểm đó quan hệ chặt chẽ với nhau bổ sung cho nhau làm hiện rõ ngoại hình của bà và cả tính cách của bà: dịu dàng, dịu hiền, tâm hồn tươi trẻ,...
b) Đoạn văn gồm 7 câu:
Câu 1: Giới thiệu chung về Thắng trong thời điểm được miêu tả đang làm gì.
Câu 2: Tả chiều cao
Câu 3: Tả nước da
Câu 4: Tả thân hình
Cáu 5: Tả cặp mắt
Cáu 6: Tả cái miệng
Câu 7: Tả cái trán dô bướng bỉnh
Tất cả các đặc điểm được miêu tả quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau, làm hiện lên rất rõ cả ngoại hình lẫn tính tình của Thắng, một đứa trẻ lớn lên ở biển, bơi lội rất giỏi, sức khỏe dẻo dai, thông minh, bướng bỉnh và gan dạ.
Bài tập 2
Lập dàn ý cho bài văn tả một người mà em thường gặp (thầy giáo, cô giáo, chú công an, người hàng xóm,...)
DÀN Ý
1) Mở bài
- Cô Lan là cô giáo đã dạy em ở năm lớp Hai.
- Cô là người em thường gặp mỗi ngày.
2) Thân bài
a) Ngoại hình:
- Cô đã ngoài bốn mươi.
- Vóc người cao, làn da trắng hồng.
- Thường mặc những chiếc áo dài sẫm màu.
- Khuôn mặt tròn, đôi mắt màu hạt dẻ.
- Mái tóc uốn quăn dài ngang lưng.
- Nét mặt vui tươi.
- Đôi môi đỏ hồng, hay mỉm cười khi chúng em chăm ngoan, học giỏi.
- Hàm răng trắng nõn đều đặn.
b) Tính tình, hoạt động
- Giọng nói ấm áp, có sức thuyết phục
- Cô giảng bài dễ hiểu
- Nét chữ nghiêng nghiêng, thanh thoát trên bảng.
- Ân cần chăm sóc học sinh
- Quan tâm đến học sinh nghèo
- Nhã nhặn với phụ huynh
- Gần gũi với đồng nghiệp
- Tận tụy với nghề
- Yêu mến trẻ thơ.
- Sẵn lòng giúp đỡ học sinh nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn
3) Kết bài
- Em rất biết ơn cô
- Em xem cô như người mẹ thứ hai của mình.
