Nguyên nhân khủng hoảng và tan rã của hệ thống XHCN:
- Đường lối lahx đạo mang tính chủ quan, duy ý chí cùng với cơ chế tập trung quan liêu bao cấp -> sản xuất trì trệ, đời sống nhân dân không được cải thiện. Thiếu dân chủ công bằng
- Không bắt kịp bước phát triển của KHKT tiên tiến -> trì trệ khủng hoảng về KT - XH
- Khi tiến hành cải tổ phạm phải nhiều sai lầm trên nhiều mặt làm cho khủng hoảng thêm trầm trọng
- Sự chống phá của các thế lực thù địch
=> Sự tan rã của CNXH ở Liên Xô không phải là dấu chấm hết của XHCN trên thế giới. Vì đó chỉ là sụp đổ 1 mô hình ở 1 nước chứ không phải cả 1 hệ thống. Hiện nay CNXH vẫn còn tồn tại ở 1 số nước: VN, Trung Quốc, Cu Ba, Venezuela, Triều Tiên
