Truyện Kiều của tác giả Nguyễn Du là một tuyệt tác thể hiện tên tuổi của Nguyễn Du. Trong đó, tác giả đã vô cùng thành công khi phác họa nhiều nhân vật có sức sống vô cùng mãnh liệt trong lòng người đọc như: Thúy Kiều, Hoạn Thư, Sở Khanh, Mã Giám Sinh, Từ Hải..

   Đoạn trích Kiều gặp Từ Hải được viết sau khi Thúy Kiều trốn khỏi tay Hoạn Thư, nhưng không may lại rơi vào tay Bạc Bà, Bạc Hạnh lần này là lần thứ hai Thúy Kiều bị bán vào lầu xanh khiến cho cô vô cùng đau đớn buồn khổ. Nhưng số phận đã mỉm cười khi run rủi cho Thúy Kiều gặp gỡ nhân vật Từ Hải. Trước một người anh hùng như người Từ Hải Thúy Kiều đã thật sự rung động.

     Đọc đoạn thơ "Kiều gặp Từ Hải" qua nghệ thuật tả người của một ngòi bút thiên tài, qua nhân vật Từ Hải ta cảm nhận được ước mơ về tự do và công lý trong xã hội phong kiến.

     Lúc bấy giờ Kiều đang sống ở Châu Thai trong tay Bạc Bà, Bạc Hạnh:

“Thoắt buôn về, thoắt bán đi,

Mây trôi bèo nổi thiếu gì là nơi!"

     Trong cảnh ngộ ấy, “khách biên đình", nơi biên ải xa xôi đã đến với Kiều. Đó là một đêm mùa thu “gió mát, trăng thanh”. Hai chữ “bỗng đâu" nói lên sự bất ngờ, đột ngột:

“Lầu thâu gió mát, trăng thanh,

Bỗng đâu có khách biên đình sang chơi."

     Không phải là một văn nhân với tiếng "nhạc vàng", với “cờ pha màu áo nhuộm non da trời” Cũng không phải là người “trăm nghìn đổ một trận cười khi không". Mà là "một đấng anh hùng” có cốt cách phi thường:

‘'Râu hùm, hàm én, mày ngài,

Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao."

     Những ẩn dụ, những số đo ấy tuy mang tính chất ước lệ tượng trưng của thi pháp cổ, nhưng với cách ngắt nhịp 2/2/2 ở câu lục và 4/4 ở câu bát, giọng thơ trở nên mạnh mẽ đầy ấn tượng về một tướng mạo phi phàm, uy nghi. "Khách biên đình" có võ nghệ cao cường vô địch, có trí dũng "lược thao gồm tài". Đó là một anh hùng xuất chúng:

“Đường đường một đấng anh hào

Côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài.”

     Lai lịch bí mật của “khách" được hé lộ dần về họ, tên, quê quán, về chí khí “giang hồ của một khách cung kiếm, sống một cuộc đời tự do:

Đội trời đạp đất ở đời

Họ Từ, tên Hải vốn người Việt Đông

Giang hồ quen thói vẫy vùng,

Gươm đàn nửa gánh, non sông một chèo."

     Nguyễn Du đã sử dụng một số từ Hán - Việt như : “đấng anh hào", “Côn quyển", ' thao", “giang  “vẫy vùng" để khắc họa tính cách anh hùng và khát vọng tự do của nhân vật Từ Hải. Các phụ âm “đ” trong các từ ngữ như : đường đường”, “đội trời, đạp đất”, “ở đời", “Việt Đông", làm cho giọng thơ vang lên hùng tráng, mạnh mẽ. Sau này khi Từ Công đã chết, Thúc Sinh còn nhắc lại đầy ngưỡng mộ:

“Đại vương tên Hải họ Từ,

Đánh quen trăm trận, sức dư muôn người.

 Vẫy vùng trong bấy nhiêu niên,

Làm nên động địa kinh thiên đùng đùng,

Đại quân dồn đóng cõi đông..."

     Có thể nói, Nguyễn Du đã dùng những từ ngữ, hình ánh tráng lệ nhất, giọng thơ hùng tráng nhất, để ca ngợi cốt cách phi thường, thói giang hồ tự do,chí khí anh hùng của Từ Hải.

     Từ Hải còn là một anh hùng rất đa tình. Buổi gặp gỡ đầu tiên có thiếp danh trang trọng, nhiều tâm đắc tương tri: "cùng liếc... cùng ưa". Người đẹp đã làm cho  đấng anh hào phải xiêu lòng. Cũng là khoảnh khắc “ban đầu lưu luyến” của lứa đôi:

“Thiếp danh đưa đến lầu hồng,

Hai bên cùng liếc, hai lòng cùng ưa."

     Cuộc đối thoại tại "lầu hồng" giữa anh hùng và giai nhân đã làm nổi bật thêm những nét đẹp trong tâm hồn Từ Hải. Đến “lầu hồng" gặp Kiều, Từ Hải không phải vì tình “trăng gió” mà là “tâm phúc tương cờ” đi tìm “ tri kỷ”. Vì vậy khi nghe người đẹp nói lên niềm hy vọng "'Tấn Dương được thấy mây rồng có phen", nghe Kiều gửi gắm sự trông cậy chở che: “Rộng thương cỏ nội hoa hèn - Chút thân bèo bọt dám phiền mai sau” thì Từ Hải "gật đầu” sung sướng:

“Một lời đã biết đến ta,

Muôn chung nghìn tứ, cũng là có nhau."

     Đó là một lời hứa như dao chém đá của trang anh hùng nghĩa hiệp. Chẳng cần dùng mưu kế như Thúc Sinh "rước về hãy tạm dấu nàng một nơi", Từ Hải đã chuộc Kiều ra khỏi lầu xanh, thái độ xử lý rất đàng hoàng: ‘Tiền trăm lại cứ nguyên ngân phát hoàn". Con người “giang hồ quen thói vẫy vùng", từng “đánh quen trăm trận" ấy lại có một tình yêu rất lãng mạn, Từ Hải là ân nhân của Kiều đã làm thay đổi số phận của một gái thanh lâu:

“Trai anh hùng, gái thuyền quyên,

Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng."

    Đoạn trích ngợi ca chí khí anh hùng của nhân vật Từ Hải, một lý trí phi thường của bậc trượng phu và khẳng định lại một lần nữa tình cảm của Thuý Kiều và Từ Hải là tình tri kỉ, tri âm chứ không chỉ đơn thuần là tình nghĩa vợ chồng.

Chí khí anh hùng là đoạn trích nói về Từ Hải - một "anh hùng cái thế", nhân vật thể hiện giấc mơ công lý của Nguyễn Du. Đoạn trích khắc họa hình ảnh Từ Hải với tính cách anh hùng chí khí phi thường, khát vọng tự do mãnh liệt.

  Kiều bị lừa vào lầu xanh lần thứ hai, tâm trạng nàng vô cùng đau khổ và tuyệt vọng. May sao Từ Hải đột ngột xuất hiện, đã xem Kiều như tri kỉ và chuộc nàng thoát khỏi lầu xanh. Cả hai đều là những con người thuộc tầng lớp thấp kém (một gái lầu xanh, một tướng giặc) bị xã hội phong kiến thối nát lúc bấy giờ ruồng rẫy, coi thường, và họ đã đến với nhau trong một tình cảm gắn bó của đôi tri kỉ. Từ Hải đánh giá cao sự thông minh, khéo léo của Kiều và ngược lại Kiều nhận ra ở Từ Hải có chí khí anh hùng hiếm có trong thiên hạ, đồng thời cũng là người duy nhất có thể giải thoát cho nàng. Nhưng dù yêu thương, trân trọng Từ Hải, Kiều cũng không thể giữ chân bậc anh hùng cái thế. Đã đến lúc Kiều để Từ Hải ra đi lập sự anh hùng. Tính cách và chí khí của Từ Hải được biểu hiện qua cách sử dụng kết hợp nhuần nhuyễn từ Hán Việt, ngôn ngữ bình dân, dùng nhiều hình ảnh ước lệ và sử dụng điển cố, điển tích. Đặc biệt nhân vật Từ Hải được Nguyễn Du tái tạo theo khuynh hướng lí tưởng hóa. Mọi ngôn từ, hình ảnh và cách miêu tả Nguyễn Du đều sử dụng rất phù hợp với khuynh hướng này.

Đoạn trích trong Truyện Kiều so với Kim Vân Kiều truyện là hoàn toàn sáng tạo. Nguyễn Du đã lược bỏ đi những chi tiết tả thực một cách trần trụi, tầm thường, thay vào đó những cách tả ước lệ, ngôn ngữ điêu luyện, hình ảnh gợi tả, gợi cảm lớn, giọng điệu đầy hào sảng... tất cả bộc lộ khuynh hướng lý tưởng hóa trong việc xây dựng nhân vật Từ Hải.