Nguyên nhân:
- Chủ quan :
+ Đường lối lãnh đạo của Đảng mang tính chất chủ quan, cơ chế tập chung quan liêu bao cấp
+ không bắt kịp bước phát triển khoa học - kĩ thuật
+ Khi tiến hành cải tổ phạm sai lầm trên nhiều mặt, xa rời nguyên lí đúng đắn của chủ nghĩa Mác, Lê Nin
- Khách quan
+ Hành động chống phá CNXH của các thế lực địch trong và ngoài nước
Biểu hiện rõ nhất
+ Đảng cộng sản thất bại qua tổng tuyển cử, không còn nắm chính quyền
+ từ cuối những năm 1988, cuộc khủng hoảng lên tới đỉnh điểm
+ tới cuối năm 1989, chế độ XHCN đã bị sụp đổ ở hầu hết các nước Đông Âu
