Kháng chiến ở Hà Nội và đồng bằng Bắc Kì(1873 – 1874)
Ngay khi quân Pháp kéo đến Hà Nội,nhân dân ta đã anh dũng đứng lên kháng chiến.
Đêm đêm,các toán nghĩa binh bí mật vào thành phố quấy rối địch.Kho đạn của chúng phía bờ sông bị đốt cháy.Một đội binh dưới sự chỉ huy của Chưởng cơ,chặn địch quyết liệt ở cửa ô Thanh Hà.Họ đã hi sinh đến người cuối cùng.Khi giặc chiếm được Hà Nội,tổ chúc Nghĩa hội của những người yêu nước được thành lập.Tại các tỉnh đồng bằng đi đến đâu quân Pháp vấp phải sự kháng cự của nhân dân ta.Ở Thái Bình,có căn cứ kháng chiến của cha con ông Nguyễn Mậu Kiến.Tại Phong Doanh(Ý Yên,Nam Định),có căn cứ kháng chiến của ông Phạm Văn Nghị...
Thấy lực lượng của địch ở Hà Nội tương đối yếu, quân ta khép chặt vòng vây. Ngày 21 – 12 – 1873, khi quân Pháp đánh ra cầu Giấy, chúng đã bị đội quân của Hoàng Tá Viêm phối hợp với quân Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc phục kích. Gác-ni-ê cùng nhiều sĩ quan thực dân và binh lính bị giết tại trận.Chiến thắng cầu Giấy khiến quân Pháp hoang mang, còn quân dân ta thì phấn khởi, càng hăng hái đánh giặc.Giữa lúc đó, triều đình Huế lại kí với thực dân Pháp Hiệp ước Giáp Tuất (15 – 3 – 1874). Theo đó, Pháp sẽ rút quân khỏi Bắc Kì, còn triều đình thì chính thức thừa nhận sáu tỉnh Nam Kì hoàn toàn thuộc Pháp.Hiệp ước năm Giáp Tuất đã làm mất một phần quan trọng chủ quyền lãnh thổ, ngoại giao và thương mại của Việt Nam.
Triều đình Huế kí Hiệp ước Giáp Tuất vì :
- Triều đình Huế quá đề cao và sợ thực dân Pháp, không tin vào sức mạnh của nhân dân và cho rằng khó có thể thắng được quân Pháp.
- Triều đình Huế muốn hoà với Pháp để bảo vệ quyền lợi của dòng họ và giai cấp.
-Ảo tưởng dựa vào con đường thương thuyết để giành lại những vùng đất đã mất.
