Sự phát triển của quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đã đem đến những giá những thay đổi trong cuộc sống con người. Bên cạnh việc mang lại những điều tốt đẹp và tích cực như đời sống của con người được nâng cao, trang thiết bị hiện đại được cải tiến,... là việc phát sinh những vấn đề tiêu cực. Một trong số những hiện tượng thể hiện rõ điều này là sự xuất hiện của tệ nạn xã hội với hệ lụy đáng báo động.
Đề cập đến vấn đề tác hại của tệ nạn, trước hết chúng ta phải hiểu được tệ nạn là gì, tệ nạn là như thế nào mà sao con người, cộng đồng và xã hội lại lên án ghê gớm đến vậy? Nhắc đến tệ nạn là nói đến những hành động, việc làm, hành vi của con người, đã trở thành hiện tượng phổ biến trong xã hội nhưng các hành vi này lại hoàn toàn đi ngược lại với các chuẩn mực xã hội, sai lệch đạo đức nhân cách, vi phạm pháp luật, ảnh hưởng xấu đến xã hội, đến sự văn minh tiến bộ của đất nước. Nói một cách cụ thể hơn, các hành vi được coi là tệ nạn xã hội bao gồm: Cờ bạc, rượu chè, ma túy, mại dâm, mê tín dị đoan, trộm cướp,... và còn vô số những tệ nạn khác đang nhũng nhiễu trong xã hội hiện nay. Không phải tự nhiên trong đời sống xã hội lại sinh ra những tệ nạn xã hội như trên, cũng không phải con người mắc các tệ nạn giống như bệnh dịch đột nhiên bùng phát mà thực tế tệ nạn bắt nguồn từ những nguyên nhân khách quan và chủ quan nhất định. Những nguyên nhân khách quan như sự phát triển của xã hội, sự quản lí và giáo dục của gia đình, nhà trường chính là tiền đề quan trọng dẫn đến sự có mặt của tệ nạn. Bên cạnh đó nguyên nhân hàng đầu quyết định là chính do sự tự ý thức, làm chủ hành vi của mỗi người. Xã hội phát triển, chiêu trò chơi cờ bạc càng tinh vi (chơi qua mạng internet), càng ngày càng có nhiều quán karaoke trá hình hoạt động mại dâm, và càng ngày người dân có nhiều tiền lại lao vào mê tín dị đoan quá mức. Ngày nay các tệ nạn ngày càng phức tạp, ma tuý ẩn mình dưới các dạng chất kích như đá, cỏ, ke, bóng cười , đối tượng sử dụng ngày càng trẻ hoá. Gia đình lơ là con cái, quản lí không sát sao, không để tâm đến đời sống tinh thần, hơn thế nhà trường lại thiếu liên kết với gia đình, khiến cho lứa tuổi học sinh dễ sa ngã tệ nạn xã hội. Bản thân mỗi người không tự ý thức được tác hại xấu của những tệ nạn, dễ bị lôi kéo dụ dỗ, con đường đến với tệ nạn thì vừa nhanh vừa dễ nhưng để quay trở lại thì rất khó và gian nan. Chính vì vậy chúng ta phải nhận thức được tác hại nghiêm trọng của tệ nạn để từ đó tránh xa hoàn toàn.
Ma túy là một danh từ dùng để chỉ chung cho tất cả các chất gây nghiện, tác động lên thần kinh trung ương tạo ra ảo giác. Ma túy vốn là một loại dược phẩm được sử dụng hợp pháp trong các bệnh viện để phục vụ cho việc chữa bệnh và đặc biệt là làm thuốc giảm đau sau những ca mổ lớn. Ma tuý có nguồn gốc tự nhiên như thuốc phiện, cần sa tinh chế lại thành He – ro – in, Co – ca – in hay tổng hợp từ những loại dược chất có độc tố gây ảo giác như estasy, seduxen. Đặc điểm nổi bật nhất của ma túy là làm người sử dụng nó bị tê liệt hệ thần kinh đến mất đi tri giác, không còn biết đau đớn, cho dù bị lửa đốt hay kim châm đến chảy máu.
Ngoài ra, người sử dụng ma túy dù chỉ một lần cũng sẽ trở nên bị nghiện ngập. Nếu chúng ta cứ vô tư sử dụng chất ma túy một cách tuỳ tiện thì chúng ta sẽ tự biến mình thành nô lệ của nó. Nếu hằng ngày mà không tiêm chích ma túy thì người nghiện sẽ trở nên đau đớn vô cùng, đau vật vã, dữ dội đến mức mất lí trí tự cấu xé thể xác mình mà không hề cảm thấy đau đớn, thậm chí có thể giết người, cướp của, trộm cắp, tham gia tàng trữ buôn bán ma tuý… miễn sao có tiền để thỏa mãn được cơn nghiện. Vì vậy khi sử dụng ma túy, con người rất dễ vi phạm pháp luật và trở thành một mối nguy hiểm lớn cho xã hội cộng đồng. Việc tiêm chích ma túy còn là nguyên nhân chính phát sinh những căn bệnh nguy hiểm của thời đại như: HIV/AIDS.
Ma túy đã và đang trở thành một mối nguy hiểm đối với mỗi cá nhân. Ma túy là một tệ nạn ảnh hướng xấu đến môi trường sống, xã hội cộng đồng. Báo chí đã từng đưa tin có biết bao nhiêu bi kịch gia đình đã xảy ra mà nguyên nhân bắt nguồn từ chất ma túy gây nghiện. Những người thân trong gia đình cũng trở thành nạn nhân của những con nghiện khi đói thuốc. Nó làm tan vỡ hạnh phúc của biết bao gia đình. Người nghiện ma tuý sức khoẻ sẽ trở nên yếu dần, mất khả năng lao động tư duy và từ đó họ trở thành gánh nặng cho gia đình, xã hội. Hãy tưởng tượng một thành phố về đêm với những con nghiện lang thang vật vờ như những bóng ma sẽ tạo tâm lý bất ổn thế nào cho người khác, nhất là những du khách nước ngoài.
So sánh với các loại tệ nạn xã hội khác như cờ bạc, tiếp xúc với văn hóa phẩm đồi truỵ, ma tuý chính là mối lo ngại hàng đầu trong xã hội. Nó góp phần làm mục rỗng xã hội, băng hoại cả một thế hệ trẻ, suy giảm giống nòi …
Vậy, chúng ta phải cần phải làm gì để bài trừ loại tệ nạn nguy hiểm nói trên?
Để ngăn chặn tình trạng ma túy lan rộng, trong cá nhân mỗi người phải biết tự ý thức và nhắc nhở lẫn nhau tránh xa loại tệ nạn này. Bên cạnh đó, phải tự tạo cho mình một lối sống lành mạnh, giữ cho đầu óc luôn luôn tỉnh táo để có thể vượt qua mọi cám dỗ của loại tệ nạn trên. Ngoài ra, chúng ta cần tham gia vào những cuộc nói chuyện chuyên đề với bác sĩ và các chuyên gia tâm lý để hiểu rõ hơn về cách tiếp cận giúp đỡ những con nghiện đang chữa trị và những người bị bệnh AIDS vì tiêm chích. Hơn thế nữa, để giúp những con nghiện trở lại thành người hoàn lương, chính phủ nhà nước cần biết tạo điều kiện, công ăn việc cho họ, không xa lánh họ để họ không bị mặc cảm mà dẫn tới những hành động không hay. Riêng học sinh chúng ta cũng phải biết cách bài trừ ma túy ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường, cụ thể là chúng ta có thể cùng người lớn vận động, tuyên truyền, viết những bài báo tường với chủ đề “Hãy nói không với ma túy” để mọi người cảnh giác hơn với loại tệ nạn này
Trên thế giới cũng có hàng vạn tấm gương sáng bước ra từ tệ nạn xã hội để sống tốt đẹp hơn và là người có ích cho cộng đồng. Họ xứng đáng nhận được sự thương yêu và trân trọng của mọi người.Biết đứng lên để làm lại từ đầu sau những vấp ngã mới là điều đáng quý nhất.Từ đó, chúng ta hãy gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh mọi người về những tác hại của tệ nạn xã hội và làm những biện pháp thiết thực nhất để tệ nạn xã hội không còn là nỗi ám ảnh chung của toàn nhân loại.
