Có thể nói ngay từ những dòng thơ đầu tiên, bức chân dung người tù cách mạng đã dựng lên sừng sững giữa thiên nhiên,sánh ngang tầm trời đất, sừng sững của phận "làm trai" đầu đội trời, chân đạp đất kiêu hùng. Ở 2 câu thực với việc sử dụng các động từ mạnh liên tiếp "ra tay", "xách búa", , giọng thơ dồn dập gấp gáp thể hiên đa lớp nghĩa,và đặc biệt nghệ thuật đối khẳng địnhđây là một công việc gian nan, vất vả. Đồng thời làm nổi bật sức mạnh phi thường của người tù Ccahs mạng. Phan Châu Trinh miêu tả hình ảnh người tù đập đá nhưng lại bộc lộ nỗi niềm của mình, như vậy công việc đập đá chốn lao tù chỉ là cái cớ để cụ bộc lộ nỗi niềm và Côn Lôn chỉ là nơi để cụ tu rèn ý chí mà thôi. Nghệ thuật đối làm cho câu thơ thật đăng đối nhịp nhàng Và cả Đối giữa thử thách gian nan kéo dài với sức chịu đựng dẻo dai và ý chí kiên cường của người tù cách mạng "Tháng ngày bao quản thông sành sỏi/Mưa nắng càng bền dạ sắt son". Có thể nói, 2 câu luận như 1 lời dặn lòng khắc hoạ một vẻ đẹp nữa của người tù cách mạng, không chỉ đẹp ở tư thế lẫm liệt, mà còn đẹp ở ý chí, phẩm chất. Cảm hứng lãng mạn hào hùng tiếp tục được đẩy lên đỉnh điểm ở hai câu thơ kết với hình ảnh thơ mang đậm chất sử thi. Hai câu thơ cuối này gợi tả sự đối lập giữa cái lớn lao, kỳ vĩ (vá trời) với thực tế gian nan chỉ là "việc con con". Sự đối lập ấy là kết quả của một ý chí sắt đá, niềm tin lớn vào sự nghiệp chính nghĩa, kẻ vá trời bằng sức mạnh đội đá vá trời có thể đè bẹp mọi trở ngại gian nan. Bằng bút pháp lãng mạn và giọng điệu hào hùng, bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn” giúp ta cảm nhận một hiện tượng đẹp lẫm liệt, ngang tàng của người anh hùng cứu nước dù gặp bước nguy nan nhưng vẫn không sờn lòng đổi chí.
