Đoạn trích "Tức nước vỡ bờ" đã vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiến đương thời và cũng cho ta thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân. Thật vậy, người đọc thấy được giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo rất sâu sắc qua đoạn trích này. Đầu tiên, về bộ mặt thật của xã hội thực dân phong kiến, người đọc có thể thấy được rất rõ qua nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng trong cảnh đến nhà chị Dậu đòi sưu thuế. Những chi tiết được nhà văn Ngô Tất Tố miêu tả cai lệ và người nhà lí trưởng đó là: sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thường, gõ đầu roi xuống đất, thét bằng giọng khàn khàn, trợn ngược hai mắt, quát, hầm hè, giật phắt cái thừng, chạy sầm sầp, bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy bịch, sấn đến trói anh Dậu, tát vào mặt chị Dậu, cứ nhảy vào cạnh anh Dậu. Lời nói của hắn được tác giả miêu tả vô cùng chân thực đó là luôn quát tháo, đòi sưu thuế cho bằng được "Thằng kia, ông tưởng mày chết đêm qua, nộp sưu mau",... "Không hơi đâu mà nói với nó...",...  Lời lẽ của hắn đều là những lời lẽ dọa nạt, bắt phải nộp sưu, khinh thường gia đình nhà chị Dậu, độc địa và thậm chí còn đòi dọa dỡ nhà chị Dậu đi. Từ đó, người đọc có thể thấy được bộ mặt thật của bọn thực dân phong kiến tàn ác, bất nhân, đè đầu cưỡi cổ người nông dân. Mặt khác, người đọc cũng thấy được vẻ đẹp của người phụ nữ nông dân, mà ở đây là nhân vật chị Dậu. Vì tình yêu thương hy sinh cho chồng, chị Dậu luôn có những cử chỉ dịu dàng, hiền dịu với chồng mình. Và cũng vì yêu thương chồng, chị Dậu còn dám đứng lên phản kháng lũ cầm quyền vừa là đàn ông vừa được pháp luật bảo hộ. Tình yêu thương chồng đã cho chị sức mạnh để chống lại lũ cầm quyền ác độc. Đồng thời, ở nhân vật chị Dậu, ta cũng thấy được tinh thần phản kháng mạnh mẽ. Do không thể cầu xin bọn cai lệ thêm nữa, nên chị đã dám đứng lên đánh cho chúng một trận. Câu nói của chị kết thúc văn bản "Thà ngồi tù. Cứ để chúng nó làm tình làm tội mãi thế tôi không chịu được" đã thể hiện được tinh thần phản kháng mạnh mẽ của chị Dậu. Tóm lại, văn bản đã thể hiện được bộ mặt thật của xã hội phong kiến cũng như vẻ đẹp của người nông dân.